Ana Sayfa Güncel Haber, Gündem 30 Ekim 2021 1 Görüntüleme

‘Büyük inkılabı 5 yıla sığdırdık’

Aydın Hasan – Ankara / 1918 yılının sonbaharı geldiğinde Osmanlı İmparatorluğu artık Birinci Dünya Savaşı’nın mağlupları ortasındaydı. Mondros Mütarekesi imzalandığında tarih 30 Ekim 1918 idi. Akabinde da Osmanlı İmparatorluğu’nu I. Dünya Savaşı’na sokan ve mağlubiyetin baş sorumlusu olarak görülen Başkumandan Enver Paşa ile Talat Paşa ve Cemal Paşa, İstanbul’dan kaçacaktı. İtilaf Güçleri donanmasının savaş gemileri İstanbul’da varlığını gösterdiğinde tarih 18 Kasım 1918 idi. İstanbul; boğazı, koruları ve tarihi siluetiyle birlikte solgun yaprakların yere döküldüğü bir güz gününde tarifsiz bir üzüntüye büründü. Filistin cephesinden yeni dönmüş olan Mustafa Kemal Paşa, savaş gemilerini görünce derin bir azap içinde, “Hata ettim, İstanbul’a gelmemeli idim. Ne yapıp Anadolu’ya dönmenin devasına bakmalı, geldikleri üzere giderler” dedi.

İşgal İzmir’den başladı

15 Mayıs 1919 Mustafa Kemal’in 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildiği Samsun’a çıkacağı seyahat öncesi Padişah ile bakanlara protokol gereği veda ziyaretinde bulunduğu gündü. Birebir gün İzmir’de ise bir kabus başlıyordu. Yunan birlikleri, 15 Mayıs 1919’da İzmir rıhtımına İngiliz, Amerikan ve Fransız savaş gemilerinin muhafazası altında çıktı. İzmir’in işgali, aslında Türk varlığının Anadolu’dan sökülmesi planının uygulamaya konulduğunun işaret fişeğiydi.

Kongrelerle temel atıldı

Mondros Mütarekesi’nin akabinde farklı vakitlerde toplanan kongreler, toplum genelindeki ulusal direnme ruhunu yansıtması açısından değer taşır. Fakat bu kongrelerin büyük kısmı mahallî nitelikte kurtuluş arayışlarıydı. Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışının akabinde telgraf yoluyla kurduğu irtibat ağıyla ulusal çaba ruhu, ulusal ölçekte teşkilandırılmaya çalışıldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti bir “çatı” oluşturuldu. Askerlikten istifa eden Mustafa Kemal’in, birinci defa sivil bir başkan olarak başkanlığını yaptığı Erzurum Kongresi’nin toplantısı, 23 Temmuz ile 7 Ağustos 1919 ortasında yapıldı. Manda ve himaye reddedilerek ulusal bağımsızlık direncinin ortaya konulduğu kongrenin, Ege’de başlayan direnişe ruhsal olarak olumlu bir yansıması da oldu. 41 delege ile toplanan Sivas Kongresi ile Erzurum Kongresi’nde atılan adım genişletilerek, ülkenin bütününe yaygınlaştırıldı. 4 Eylül-11 Eylül 1919 tarihlerinde yapılan Sivas Kongresi’nde alınan kararlar ile yeni bir devletin kuruluşunun bir manada koşulları oluşturuldu. 23 Nisan 1920’de ise Ankara’da Meclis toplandı. Milletin temsilcilerinden oluşan Meclis, Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde; kurulan yeni ordu ile kurtuluş savaşını yönetti.

Sevr tanınmadı

Sevr Muahedesi, 10 Ağustos 1920’de imzalandı. Ankara’da ulusal çabayı yürüten TBMM ise 19 Ağustos 1920’de Serv Anlaşması’nı imzalayanların ve bunu onaylayan Saltanat Şurası’nda bulunanların vatana ihanet ile suçlanarak vatansız sayılmaları kararını aldı.

Diplomatik zafer beklendi

Büyük Zafer, 26 Ağustos’ta başlayan ve 30 Ağustos’ta sona eren Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile elde edildi. Lakin zafere karşın İstanbul ve Çanakkale Boğazı hala İtilaf Devletleri’nin elindeydi. Diplomatik temasların akabinde 3 Ekim 1922’de Mudanya Konferansı toplandı. Mudanya’da uzlaşma sağlanmasıyla yeni bir savaşa girilmeden barış konferansına gidilmesinin yolu açıldı. Lozan Konferansı, 21 Kasım 1922’de İsviçre’nin Lozan Kenti’nde göl kenarındaki Şato Oteli’nde başladı. Türk heyetinin başdelegesi Dışişleri Bakanı İsmet İnönü idi. Çetin müzakerelere sahne olan konferansın akabinde antlaşma, lakin 24 Temmuz 1923’te imzalanabildi. Antlaşma, TBMM’de 23 Ağustos 1923 tarihinde onaylandı. İtilaf Devletleri’ne İstanbul’dan askeri güçlerini çekmeleri için ültimatom verildi. İtilaf güçlerinin son askerleri, 2 Ekim 1923’te İstanbul’dan ayrıldı. Türk askeri, 6 Ekim 1923’te İstanbul’a merasimle girdi.
Hazırlanan takın üzerinde “Elhamdülillah, vatan müdafilerine İstanbul kentinin nişan-ı ihtiram
ve şükranı” yazıyordu.

Cumhuriyet ilan edildi

1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılması ile Cumhuriyet’in önündeki büyük duvar aslında yıkılmıştı. Lakin hala yeni devletin ismi yoktu. Hükümet, Meclis Hükümeti ismini taşıyordu ve devletin bir lideri yoktu. 29 Ekim 1923’te cumhuriyet ilan edildi. Oylamaya katılan 158 milletvekilinin tümünün oyunu alan Mustafa Kemal, Türkiye Cumhuriyeti’nin birinci cumhurbaşkanı seçildi. Cumhuriyet, 101 pare top atışı ile duyuruldu.

Neden 29 Ekim?

‘Mazlum bir milletin ahı’

Pekala cumhuriyet neden 29 Ekim’de ilan edildi?

Ankara 13 Ekim’de başşehir ilan edilmişti. Düşman askerinin 2 Ekim’de İstanbul’dan ayrılmasından sonra ekim ayının rastgele bir günü yahut başşehrin Ankara ilan edildiği gün cumhuriyet ilan edilebilirdi. Taylan Sorgun’un “Mütareke Devri ve Bekirağa Bölüğü” kitabında yer alan bilgiye nazaran; Atatürk, Fahrettin Altay’a 1925 yılındaki özel sohbeti sırasında bunun nedenini şöyle anlatmıştı: “Mütarekenin birinci günlerini hatırlarsın. Saray ve hükümet teslimiyeti kabul etmişti. Hükümet sarayın, saray da itilaf devletlerinin elinin altına girmişti. Saray bu halinden mutluydu. Ama ben bunu kabul edemezdim. Buna karşı koymakla bir çıkış yolunu temin ederek, bu mazlum milleti tarih sahnesinden silmek, ortadan kaldırmak isteyenlere karşı harekete geçmek için kendimi görevli saymıştım. Dünyada tek başımıza idik ama benim inandığım mefkureye benimle birlikte olanlar da bağlandılar ve sonuç hâsıl oldu. Mütareke 30 Ekim 1918’de imzalanmıştı. Vatan parçalanmış, istilaya uğramıştı. Pekala, 30 Ekim 1918’den bizim İzmir’e girdiğimiz tarih olan 9 Eylül 1922’ye kadar kaç yıl geçti? Dört yıl. 29 Ekim 1923’te cumhuriyeti ilan ettik. İşte beş yıla sığdırdığımız büyük inkılâp, bizim yaşadığımız kaidelere duçar olmuş, hangi milletin tarihinde var? Bu mazlum millet kendisinin hakkı olan yere ulaşmıştır, çektiğimiz acıların, kahırların en büyük mükâfatı işte budur. Bütün dünya bunu görmüştür. Daha da görecekleri vardır. Beni en çok mesut eden hadise, bu mazlum milletin hak ettiği bu yere gelmesidir. Sen benim 30 Ekim 1918 sonrası günlerdeki çektiğim azabı bilirsin. Yanımdaydın. Mondros 30 Ekim’dir. Cumhuriyet 29 Ekim. İşte bu da, mazlum bir milletin ahıdır. Sanırım ki o zamanki devletler bunu anlamışlardır.”

Büyük ihtilalin 5 yıllık rotası:

30 Ekim 1918: Mondros Mütarekesi imzalandı.
13 Kasım 1918: İtilaf Devletleri donanması İstanbul Boğazı’na girdi.
30 Nisan 1919: Mustafa Kemal Paşa, 9. Ordu Kıtaatı Müfettişliğine atandı.
15 Mayıs 1919: Yunan askeri; İngiliz Fransız ve Amerikan savaş gemilerinin müdafaasında İzmir’e çıktı.
16 Mayıs 1919: Mustafa Kemal Paşa, Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan Samsun’a hareket etti.
19 Mayıs 1919: Atatürk Samsun’a çıkarak ulusal çabayı başlattı.
22 Haziran 1919: Amasya Genelgesi yayınlandı.
23 Temmuz 1919: Erzurum Kongresi toplandı.
4 Eylül 1919: Sivas Kongresi’nde manda idaresine karşı çıkan karar alındı. Heyeti Temsiliye oluşturuldu.
12 Şubat 1920: Kahramanmaraş kurtuldu.
11 Nisan 1920: Şanlıurfa kurtuldu.
23 Nisan 1920: Meclis Ankara’da toplandı.
30 Ekim 1920: Kars kurtuldu.
3 Aralık 1920: Gümrü Antlaşmasıyla doğu hududunda güvenlik sağlandı.
13 Eylül 1921: Sakarya Zaferi ile Yunan Büyük Taarruzu püskürtüldü.
20 Ekim 1921 : Fransa ile Ankara muahedesi imzalandı.
25 Aralık 1921: Gaziantep kurtuldu.
5 Ocak 1922: Adana kurtuldu.
30 Ağustos 1922: Büyük Zafer kazanıldı.
9 Eylül 1922: İzmir kurtuldu.
10 Eylül 1922: Bursa kurtuldu.
11 Ekim 1922: Mudanya Mütarekesi imzalandı.
1 Kasım 1922: Saltanat kaldırıldı.
24 Temmuz 1923: Lozan Antlaşması imzalandı.
2 Ekim 1923: İşgal güçleri İstanbul’dan ayrıldı.
6 Ekim 1923: Türk askeri, merasimle İstanbul’a girdi.
13 Ekim 1923: Ankara başşehir ilan edildi.
29 Ekim 1923: Cumhuriyet ilan edildi.

Milliyet

hack forum hacker sitesi hack forum gaziantep escort gaziantep escort bitcoin casino siteleri
hack forum forum bahis onwin fethiye escort bursa escort meritking meritking izmit escort adana escort slot siteleri casibomcu.bet deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler hack forum hack forum hack forum hack forum Tarafbet izmir escort